Buồn vui làng bè Thác Mơ

Hồ thủy điện Thác Mơ nằm giữa các huyện Bù Gia Mập, Bù Đăng và TX.Phước Long của tỉnh Bình Phước hiện đang cung cấp cho thị trường một lượng khá lớn thủy sản tự nhiên. Hơn 10 năm qua, nhiều hộ dân từ miền Tây Nam bộ đã chọn nơi đây làm điểm dừng chân lập nghiệp. Và sau đó, nhiều kiều bào từ Campuchia về cũng chọn mặt hồ làm nơi sinh sống

Ông Trần Văn Nô ở thôn 10, xã Đức Liễu (huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước) là một điển hình về cách làm giàu trên sông nước. Với số vốn ít ỏi ban đầu, ông Nô trồng hoa màu nhưng thất bại. Nhận thấy lòng hồ Thác Mơ có nguồn nước dồi dào, với số vốn ít ỏi dành dụm được, ông Nô mạnh dạn đóng bè nuôi cá.

* Những tín hiệu vui

Lúc đầu vợ chồng ông chỉ nuôi thử nghiệm vài trăm con. Thấy đàn cá phát triển tốt và phù hợp với nguồn nước ở đây nên ông đã vay thêm vốn để mở rộng sản xuất. Đến nay, đàn cá của gia đình ông đã lên đến gần 6.000 con trên diện tích nuôi gần 200m2. Bè của ông thả chủ yếu là cá lăng và bống tượng. Đây là hai loại cá dễ nuôi, tiêu thụ dễ với giá cao. Ông Nô cho biết, hằng năm trừ các khoản chi phí, gia đình ông thu về gần 200 triệu đồng.

Bà con nuôi cá ở đây cho biết thêm: Hiện giá cá bống tượng trung bình khoảng 330.000 đồng/kg và cá lăng là 66.000 đồng/kg. Giai đoạn nuôi khó khăn nhất là lúc cá còn nhỏ, phải mua trứng hoặc sữa bột dielac về trộn với thức ăn. Vì chăm sóc kỹ như vậy nên số cá con bị chết rất ít, thả xuống 5.000 con thì số còn sống khoảng 4.500 con. Đến kỳ thu hoạch, thương lái từ TP. Hồ Chí Minh, Biên Hòa và La Ngà (Đồng Nai) xuống thu mua nên không lo đầu ra. Nuôi cá bè trên lòng hồ Thác Mơ những năm gần đây mang lại hiệu quả kinh tế cao, vì thế, nhiều người dân từ miền Tây đã đưa gia đình lên lập nghiệp và làm giàu bằng nghề này.

Ông Ngô Văn Trung, Chủ tịch Hội Nông dân xã Đức Liễu cho biết: "Đây là mô hình mang lại hiệu quả kinh tế cao. Mong muốn của các hộ dân nuôi cá ở lòng hồ Thác Mơ là được ngân hàng quan tâm, tạo điều kiện cho vay vốn mở rộng diện tích bè cá".

*  Nỗi buồn hộ khẩu, chứng minh nhân dân

Cách nay 5-6 năm, hàng chục hộ dân người Việt sinh sống tại Campuchia trở về Việt Nam lập nghiệp. Không có đất, không có nhà, những hộ dân này mua ván đóng ghe, làm nghề đánh bắt cá trên lòng hồ thủy điện Thác Mơ.

Một số ít gia đình có vốn, lập nên bè, nuôi cá. Người nuôi, kẻ đánh bắt, tạo thành một xóm nhỏ, sống lênh đênh trên mặt nước. Lâu dần, người ta gọi đó là thôn Bình Đức thuộc xã Đức Hạnh, huyện Phước Long, tỉnh Bình Phước.

Bà Nguyễn Thị Dương, một nhà bè thôn Bình Đức cho biết: "Gia đình tôi từ Campuchia về đây lập nghiệp, sinh sống từ năm 2004. Do chỉ làm nghề nuôi và đánh bắt cá trên hồ nên hoàn cảnh kinh tế hết sức khó khăn. Bữa ăn không đủ lấy đâu ra tiền để mua đất dựng nhà? Nếu không có đất cất nhà, không có chỗ ở ổn định lâu dài thì không được công an cấp hộ khẩu thường trú và chứng minh nhân dân, các con tôi không xin được việc làm khác để đổi đời, đổi nghề".

Không chỉ bà Dương, nhiều hộ gia đình khác ở làng bè Bình Đức cũng có chung nguyện vọng như vậy. 

* Và tương lai của làng bè

Trên lòng hồ Thác Mơ hiện có 160 bè cá và còn tiếp tục tăng. Theo các chuyên gia, với mặt nước hồ Thác Mơ rộng hơn 10.000 hécta, lượng bè cá như trên chưa gây ô nhiễm lòng hồ. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ môi trường, hồ Thác Mơ đang trong giai đoạn nghèo dinh dưỡng, sản lượng các loại cá tự nhiên như: cá lăng, rô phi, mè núi, rô biển... đang giảm dần qua từng năm. Trong khi đó loài cá bống tượng đang xuất hiện ngày càng nhiều. Điều này chứng tỏ độ béo sinh học của thủy vực đã quá thấp. Việc phát triển nuôi cá bè, nếu có quy hoạch thích hợp sẽ bổ sung thêm nguồn dinh dưỡng, làm phong phú thêm các loài động thực vật trong hồ. Phát triển các loài cá tự nhiên trong hồ là giải pháp ưu việt. Tuy nhiên, nếu phát triển việc nuôi cá bè một cách ồ ạt, không có quy hoạch, thì chỉ cần số lượng bè tăng gấp 3 so với hiện nay, môi trường nước hồ sẽ bị ô nhiễm cục bộ.

Hiện tại hồ Thác Mơ là nơi trữ nước và cũng là nơi cung cấp nguồn nước rất quan trọng cho 3 nhà máy thủy điện Thác Mơ, Srok Phu Miêng và Cần Đơn; là nguồn cung cấp nước sinh hoạt cho nhân dân tỉnh Bình Phước và cả khu vực hạ lưu vùng Đông Nam bộ. Vì vậy, việc quy hoạch và quản lý một cách chặt chẽ đang là nhu cầu cấp bách đặt ra trong tương lai hồ Thác Mơ.

BTNMT - Thanh Nhàn

Additional information